تورم چیست؟ محاسبه ی تورم با #متین_برزگرزادگان

تورم یا Inflation به معنای صعود مداوم و پیوسته سطح عمومی بها کالاها و خدمات در یک جامعه و برای یک دوره زمانی معین است. تورم باعث می‌شود قدرت تهیه خانوارها افت یابد که این کم شدن قدرت تهیه در همه کالاها به طور یکسان نخواهد بود و همین امر پیش‌بینی شرایط اقتصادی و تحلیل فرصت‌های سرمایه‌گذاری را با دشواری مواجه می‌کند.

به طور مثال هنگامی‌که گفته می‌شود در یک جامعه نرخ تورم 20 درصد است، به این معنی نیست که در همه کالاها و خدمات بیشتر شدن ارزش 20 درصدی را داریم، بلکه این بدان معنی است که با توجه به سبد مصرفی خانوار در یک جامعه خاص به طور میانگین کالاها و خدمات به اندازه 20 درصد رشد پیدا کرده‌اند حال بیشتر شدن در اقلام خوراکی ممکن است 25 درصد و در اقلام حمل و نقلی 18 درصد باشد.

به گفته اقتصاددانان دو دلیل عمده برای بوجود آمدن تورم وجود دارد:

• نزول عرضه کل یا رشد تقاضای کل

• رشد عرضه پول مازاد بر رشد اقتصادی یا همان رشد نقدینگی

هنگامی‌که تعادل عرضه و تقاضا برهم می‌خورد و در یک بازار تقاضای بیشتری شکل می‌گیرد یا به هر دلیل عرضه کالا نسبت به قبل کم شدن پیدا می‌کند، ارزش نیز بیشتر شدن می‌یابد که منجر به ایجاد تورم می‌شود. اگر این عدم تناسب عرضه و تقاضا مداوم باشد، می‌تواند منجر به ایجاد تورم شدید و مزمن شود.
به عنوان مثال فرض کنید در یک بازار، کالای X با ارزش مشخص به 10 نفر فروخته می‌شود. اگر تعداد متقاضیان آن کالای بخصوص به 100 نفر رشد یابد اما تعداد کالا به همان اندازه ثابت باقی بماند مسلما رقابت در سمت تقاضا شکل می‌گیرد و هر فرد برای خریداری کالای مورد نظر نرخ بالاتر پیشنهاد می‌دهد که منجر به ایجاد تورم می‌شود.
نکته مهم این است که بیشتر شدن تقاضا لزوما با صعود تعداد متقاضیان همراه نیست. بلکه عاملی همچون بیشتر شدن عرضه پول و اعتبار نیز باعث تحریک تقاضای مصرف کنندگان می‌شود که اگر این تقاضا بیشتر از ظرفیت تولید اقتصاد باشد، باز هم منجر به صعود ارزش می‌شود. این مورد که به اثر کشش تقاضا معروف است ماحصل صعود نقدینگی در دسترس عموم و عرضه پول (چاپ پول) است.
نزول عرضه نیز مانند رشد تقاضا تعادل در بازار مورد نظر را با مخاطره مواجه می‌کند که منجر به صعود نرخ می‌شود. این بیشتر شدن ارزش حتی می‌تواند در نهاده‌های تولید باشد و ارزش تمام شده محصولات کارخانه‌ها را صعود دهد. این بیشتر شدن در بهای تمام شده تولید منجر به صعود نرخ ارائه محصولات می‌شود که تورم ماحصل آن خواهد بود. به رشد هزینه‌های تولید اثر فشار هزینه نیز گفته می‌شود.

به طور خلاصه می‌توان گفت همان عوامل ایجاد تورم را می‌توان به عنوان تشدید کننده تورم در نظر گرفت. تداوم چاپ پول که عرضه پول را بیشتر می‌کند و منجر به صعود نقدینگی در جامعه می‌شود، اتخاذ سیاست های پولی انبساطی، کسری بودجه و استقراض دولت از بانک مرکزی و دلایل دیگری که منجر به نزول عرضه یا بیشتر شدن تقاضا یا بیشتر شدن نقدینگی شود ازدیاد کننده تورم هستند.

مقاله پیشنهادی: سیاست‌های پولی و مالی چیست؟ (سیاست پولی انبساطی و انقباضی)

یکی از مهم‌ترین مطالبی که به آن میتوان پرداخت این است که اثرات تورم چیست؟ مسلما بر کسی پوشیده نیست که تورم بالا و متغیر هزینه‌های زیادی را بر اقتصاد تحمیل می‌کند. تورم باعث برهم خوردن بها‌های نسبی می‌شود. یعنی نرخ ملک و املاک در برابر نرخ سکه، طلا در مقایسه با درآمد افراد به یک نسبت صعود نمی‌یابند و همین امر منجر به دامن زدن عدم اطمینان در میان خانوارها و بنگاه‌های اقتصادی می‌شود چرا که تصمیم گیری برای سرمایه گذاری، پس انداز و هزینه‌ را دشوار می‌کند.
بنابراین تورم برای عموم مردم ناخوش‌آیند است. تورم باعث برهم خوردن توزیع درآمد در جامعه می‌شود و به این دلیل که بیشتر شدن نرخ‌ها بیشتر در مورد کالاهای اساسی اتفاق می‌افتد تا کالاهای لوکس بنابراین بیشترین فشار تورم بالا، به اقشار کم درآمد و ضعیف جامعه وارد می‌شود. در حاصل شکاف میان اقشار جامعه بیشتر شدن پیدا می‌کند که این خود زمینه ساز دیگر مشکلات اقتصادی و اجتماعی خواهد شد.
با این‌حال تورم همیشه بد و نفی شده نیست و در صورتیکه به صورت کنترل شده و با نرخ‌های اندک و قابل پیش بینی باشد نیز می‌تواند انگیزه تولید در اقتصاد را بیشتر شدن دهد که این خود می‌تواند منجر به رشد GDP و بهبود دیگر مولفه‌های اقتصادی و رفاه جامعه خواهد شد. به عنوان مثال در جوامع پیشرفته عموما نرخ تورم 1 الی 2 درصد دیده می‌شود.

نرخ تورم شاخصی است که به ما ارزش پول و قدرت خریداری را در یک بازه زمانی بیانگر است. البته شاخص‌های نرخی زیادی در اقتصاد وجود دارند که می‌توان از هر کدام برای محاسبه نرخ تورم استفاده کرد مانند شاخص بهای (بها) مصرف کننده، شاخص بهای (نرخ) تولید کننده و شاخص ارزش عمده فروش‌رسانیی، اما عموما از شاخص نرخ مصرف کننده (CPI) یا Consumer Price Indexدر محاسبه نرخ تورم استفاده می‌شود.
بازه زمانی که این نرخ در آن محاسبه می‌شود می‌تواند به صورت هفتگی، ماهانه یا سالانه برای یک سبد کالای پایه حاصل شود که از سوی بانک مرکزی تعیین می‌شود و برای هر چند سال یکبار در آن بازنگری می‌شود.

پیش از اینکه به محاسبه نرخ تورم بپردازیم خوب است بدانیم تورم چه انواعی دارد؟ تورم را به طور کلی می‌تواند در دسته بندی های زیر قرار داد:

تورم نقطه به نقطه

در صورتیکه درصد اصلاحات شاخص CPI را در دو مقطع زمانی مختلف نسبت به یکدیگر محاسبه کنیم می‌توانیم به تورم نقطه به نقطه دست بیابیم. فاصله این مقاطع زمانی می‌تواند به صورت ماهانه یا سالانه باشد. به عنوان مثال تورم نقطه به نقطه سال 1400، درصد تحولات شاخص CPI سال 1400 نسبت به سال 1399 است. برای این منظور شاخص CPI سال 1400 را از سال 1399 کم کرده و حاصل را بر شاخص CPI سال 1399 تقسیم می‌کنیم.
این محاسبات می‌تواند به صورت ماهانه نیز باشد. به عنوان مثال گفته می‌شود تورم نقطه به نقطه شهریور ماه نسبت به مرداد ماه 45% است که این یعنی حاصل تفاوت شاخص CPI در یک تاریخ مشخص از این دو ماه تقسیم بر شاخص ماه قبل. نکته مهم در محاسبات این شاخص این است که هر گونه نوسانات ارزشی که بازه بین این دو تاریخ رخ می‌دهد نادیده گرفته می‌شود و ملاک اندازه گیری تاریخ مورد نظر خواهد بود.

متوسط نرخ تورم سالانه

در صورتیکه متوسط نرخ تورم ماهانه را طی یکسال در نظر بگیریم و از آن میانگین هندسی بگیریم، متوسط نرخ تورم سالانه در نظر گرفته می‌شود. تفاوت این روش با روش قبل در این است که تفاوت‌های ارزشی که در بازه زمانی یکسال رخ می‌دهند اهمیت پیدا می‌کنند و همین امر باعث می‌شود که متوسط نرخ تورم سالانه با نرخ تورم نقطه به نقطه یک سال متفاوت باشد.

نرخ تورم یک سال نسبت به سال پایه

گاهی تورم یک سال را نسبت به سال پایه در نظر می‌گیرند (به عنوان مثال سال 1384). برای این‌کار لازم است که شاخص CPI سال پایه را از سال مورد نظر کم کنیم و برآیند را بر سال پایه تقسیم کنیم. این عدد به ما می‌گوید که درصد دگرگونی‌ها شاخص CPI نسبت به سال پایه چقدر بوده و در واقع تورم نسبت به سال پایه چه مقدار است.

همانطور که گفته شد برای اندازه گیری نرخ تورم یک سال را به عنوان سال پایه در نظر می‌گیرند و رشد ارزش را با توجه به آن اندازه گیری می‌کنند. فرمول کلی به صورت زیر است:

که در آن CPIp شاخص کالا و خدمات در مقطع زمانی جاری و CPIb شاخص CPI را در مقطع پایه در نظر گرفته شده است.

برای بدست آوردن شاخص CPI، از فرمول لاسپیرز استفاده می‌شود که برای این منظور وزن هر قلم کالا را در سبد مورد نظر نیز اندازه گیری می‌کنند و میانگین وزنی است. در این فرمول اصلاحات ارزش کالاها و خدمات مصرفی خانوارها در هر زمان نسبت به زمان پایه سنجیده می شود فرمول لاسپیرز به صورت زیر است:

که در آن :
Pt = بها کالای مورد نظر در زمان t
P0 = نرخ کالای مورد نظر در زمان صفر یا سال پایه
Q0= تعداد کالای مصرف شده در زمان سفر یا سال پایه
است.

با توجه به اینکه برای محاسبه تورم یک سبد کالایی را در نظر می‌گیریم بنابراین میبایست میانگین وزنی این بیشتر شدن بها را در نظر بگیریم. پس فرمول کلی به صورت زیر خواهد بود:

که علامت Σ به معنای جمع میانگین وزنی همه اقلام است.

نرخ تورم اقتصاد می‌تواند در سه سطح تعریف شود:

1. تورم خزنده: منظور از تورم خزنده، تورمی است که در آن نرخ‌ها به طور آرام و خفیف آغاز به رشد می‌کنند. در این نوع از تورم، نرخ‌ها در طول سال نهایت تا سقف 8% رشد خواهند کرد.
2. تورم شدید: تورم شدید، تازنده یا شتابان، تورمی است که با سرعت بیشتری باعث رشد نرخ‌ها می‌شود. این تورم در طول سال بین 15 تا 25 درصد تعریف شده است.
3. تورم بسیار شدید: تورم شدید به معنای دو برابر شدن ارزش‌ها در طول شش ماهه سال است یا تورمی که تنها در عرض یک ماه، اجناس را 50% صعود بها داده. از این نوع تورم، با عناوینِ تورم افسارگسیخته، ابر تورم یا حتی فوق تورم هم یاد می‌کنند.

بانک مرکزی هر کشور این اختیار را دارد که طبق فرهنگ مصرف کشور خود سبد کالا و خدمات مصرفی خانوارها را تعیین کند. در کشور ما وزن کالاها و خدمات در سبد مصرفی خانوارها به صورت زیر است:

تورم یک پدیده پولی است و بنابراین با کمک سیاسیت‌های پولی و مالی می‌توان آن را مدیریت و یا مهار کرد. در صورتیکه این سیاست‌ها درست و به موقع اتخاذ شوند می‌تواند باعث مهار تورم شود. به عنوان مثال یکی از ابزارهای کنترل تورم بالا بردن نرخ بهره بانکی است. این کار که به معنی گران شدن پول است باعث می‌شود که پول‌های سرگردان در جامعه که در بازارهای مختلف باعث ایجاد تلاطم می‌شوند جمع شوند و کم شدن نقدینگی یکی از راه‌های کم شدن میل به مصرف خواهد بود. هرچه مصرف افت یابد ارزش کالاها و خدمات نیز نزول خواهد یافت.

اگر علاقه‌مند هستید در خصوص اثرات نرخ بهره مطالعه کنید پیشنهادی می‌کنیم مقاله "اثر نرخ بهره بر بازارهای مالی چیست؟" را مطالعه کنید.

به طول کلی سیاست‌های انقباضی می‌توانند منجر به افت تورم شوند. در صورتیکه علاقه مند هستید در این خصوص بیشتر مطالعه کنید پیشنهاد می‌کنیم مقاله "سیاست ‌های پولی و مالی چیست؟" را مطالعه بفرمایید.

در چند دهه اخیر تورم در کشور ما به طرز چشمگیری بیشتر شدن داشت و هرچند تلاش شد در برهه هایی این تورم مهار شود اما به طور متوسط می‌توان گفت نرخ تورم سالانه در 50 سال اخیر حدود 19.5 درصد بوده است.

به طور کلی رشد شدید تورم در کشور ما اغلب ناشی از چهار عامل اصلی است:

اول تکیه و تمرکز اقتصاد ایران بر نفت که موجب شده تا در برآیند‌ی نوسان نرخ نفت، درآمدهای کشور نیز همواره با بی ثباتی شدید مواجه باشد. دوم رشد شدید بها ارز در یک بازه زمانی کوتاه، سوم رشد نقدینگی و چهارم تضعیف تولید و رشد هزینه‌های تولید در اثر فشارهای وارد شده بر حوزه تجارت خارجی کشور. تورم علاوه بر این که موجب تغییر سود و جریانات نقدی کشورها می‌شود؛ نرخ بازده مورد انتظار (بازده سرمایه‌گذاری) سهامداران و فعالان اقتصادی را نیز تغییر می‌دهد. در واقع این اتفاق موجب توزیع دوباره دارایی‌ها و درآمدهای افراد می‌شود. در یک سو بهای سبد دارایی افرادی که بیش از نرخ تورم رشد داشته باشد از این فرآیند بهره‌مند می‌شوند. اما در سوی دیگر افرادی که ارزش سبد دارایی های آن‌ها به هر دلیلی کمتر از نرخ تورم بیشتر شدن پیدا کند، از متضررین این نرخ هستند.
بنابراین سرمایه‌گذاران که خالص منافع حاصل ازسرمایه گذاری‌های آن‌ها به نرخ تورم بستگی دارد می‌کوشند با سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های پربازده، ضمن حفظ ارزش دارایی‌های خود، از اثرات تورم نیز بهره‌مند شوند.

در صورتیکه تمایل دارید در خصوص تنوع سبد دارایی خود و فرصت‌های سرمایه گذاری که با آن رو به رو هستید مشاوره تخصصی دریافت کنید اینجا کلیک کنید.

در 10 سال گذشته نرخ تورم در ایران به جز در سال‌های 1393 تا 1396 روندی رو به رشدی داشته است. در این نمودار نرخ تورم در 50 سال گذشته را به صورت نموداری برایتان آورده ایم.

تا کنون در بخش‌های مختلف این مقاله از معایب تورم نام بردیم در اینجا به صورت موردی معایب تورم را عنوان می‌کنیم.
1- تورم نرخ های نسبی را بر هم می‌زند و تصمیم‌گیری اقتصادی و سرمایه گذاری را دشوار می‌کند.
2- تورم بالا منجر به ایجاد عدم اعتماد و اطمینان نسبت به سرمایه گذاری می‌شود.
3- تورم بالا منجر به ایجاد شکاف طبقاتی بیشتر در جامعه می‌شود.
4- تورم، بیشتر بر اقشار کم درآمد وارد می‌شود.
5- تورم باعث صعود فعالیت‌های محتکرانه در جامعه می‌شود.
هرچند به نظر می‌رسد تورم منجر به بروز مشکلات بیشماری می‌شود که به بسیاری از آن‌ها اشاره کردیم اما شاید کمتر شنیده باشید که تورم در مقادیر پایین نیز مزایایی دارد که خالی از لطف نیست به برخی از آن‌ها اشاره کنیم.

تا کنون فقط از معایب تورم شنیده‌ایم در حالیکه تورم در مقادیر کم مزیت‌هایی نیز دارد. تورم در صورتیکه در مقادیر کم باشد می‌تواند محرک تولید باشد و انگیزه تولید کننده را برای تولید را بیشتر کند. از طرف دیگر سطح بهینه ای از تورم مصرف کنندگان را به جای پس انداز کردن، به خرج کردن یا سرمایه‌گذاری سوق می‌دهد.
برای درک بهتر این مسئله فرض کنید در جامعه ای تورم صفر باشد به این معنی که ارزش پول امروز برابر با ارزش پول سال آینده باشد. در این شرایط مصرف امروز با مصرف سال آینده هیچ تفاوتی نمی‌کند و شاید انگیزه افراد را برای پس انداز به امید سفارش کالاهای گران بها‌تر در آینده بیشتر کند.
پس انداز سرعت گردش پول در اقتصاد را افت می‌دهد و باعث می‌شود مصرف به شدت نزول یابد و تولید کنندگان نیز در فروش‌رسانی کالاهای خود با مشکل مواجه شوند. در این حالت درآمد تولید کننده کفاف هزینه حقوق و دستمزد کارگران ودیگر هزینه های کارخانه تولیدی را نمی‌دهد و در نهایت منجر به رکود و رشد نرخ بیکاری می‌شود. در نهایت این پس انداز بیشتر باعث می‌شود که درآمد کلی جامعه نیز کم شدن یابد و جامعه در یک چرخه رکود شدید فرو رود.

مقاله پیشنهادی: پس‌انداز یا سرمایه‌گذاری

حال سوال مهم این است که چگونه می‌توانیم از ارزش سرمایه‌هایمان در برابر تورم محافظت کنیم و به اصطلاح ریسک تورم را پوشش دهیم یا hedge کنیم؟ پاسخ این سوال سرمایه گذاری است. اما سرمایه‌گذاری ای که نرخ بازدهی بیشتر از تورم داشته باشد. نگهداری پول نقد در شرایط تورمی تنها باعث افت هرچه بیشتر ارزش پول می‌شود چرا که بازدهی وجه نقد از دیگر دارایی‌ها کمتر است. برای سرمایه گذاری گزینه های بیشماری در اختیار داریم که حتی اگر سرمایه اندکی نیز داشته باشیم باز هم فرصت سرمایه گذاری مناسب را خواهیم یافت.
در مقاله "خلاقانه‌ترین روش‌های سرمایه‌گذاری با پول کم" به گزینه های ممکن به منظور سرمایه گذاری با مبالغ اندک اشاره شده است که می‌توانید آن را مطالعه فرمایید.
یکی از مواردی که در این مقاله گفته شد سرمایه گذاری در بازار سرمایه است که می‌تواند به دو طریق انجام شود:

1- سرمایه گذاری مستقیم
2- سرمایه گذاری غیرمستقیم

در مقاله "انواع روش‌های سرمایه گذاری: سرمایه‌گذاری مستقیم و غیرمستقیم چیست؟" به طول مفصل به هر کدام پرداخته‌ایم. با این‌حال به عنوان یک نهاد مالی که سال‌هاست در حوزه بازار سرمایه فعالیت داریم و خدمات بیشماری را در این حوزه به سرمایه گذاران عزیز ارائه می‌دهیم، به سرمایه‌گذاران تازه وارد همواره پشنهاد می‌دهیم که به طور غیرمستقیم سرمایه گذاری نمایند و ریسک پرتفوی خود را با سفارش صندوق‌های سرمایه‌گذاری کم شدن دهند.
در مقاله آشنایی با انواع صندوق های سرمایه گذاری به طور مفصل به شرح انواع صندوق های سرمایه گذاری و مشخصه های هر کدام اشاره کرده ایم. حتی اگر تمایل زیادی دارید که خودتان به تهیه و ارائه سهام در بازار سرمایه بپردازید باز هم به شما پیشنهاد می‌کنیم که صندوق های قابل معامله یا ETF را سفارشاری نمایید که مطابق با هر میزان ریسک پذیری که دارید یا بسته به اینکه تمایل به دریافت سود به صورت ماهانه دارید یا خیر طراحی شده اند.
در صورتیکه تمایل به تهیه صندوق های ETF سهامی را دارید اینجا کلیک کنید و اگر قصد دارید هر ماه در یک تاریخ مشخص سود معینی دریافت کنید و همزمان صندوق مورد نظر در بورس معامله شود می‌توانید به این لینک مراجعه کنید و با این صندوق‌ها آشنا شوید.

مقاله پیشنهادی: صندوق‌های سرمایه گذاری ETF کاریزما

برای مشاهده نحوه بوجود آمدن تورم به زبان ساده ویدیو زیر را مشاهده کنید.

سوالات متداول

تورم چگونه اندازه گیری می شود؟

به روش‌های مختلفی می‌توان تورم را اندازه گیری کرد. در تورم نقطه به نقطه درصد تحولات شاخص CPI را در دو مقطع زمانی نسبت به یکدیگر محاسبه می‌کنیم.

پیامدهای تورم چیست؟

رشد نا اطمینانی برای سرمایه گذاری، صعود شکاف طبقاتی، برهم خوردن بها های نسبی و مواردی دیگر از جمله اثرات و پیامدهای تورم است.

کنترل تورم چگونه انجام می شود؟

اعمال سیاست های پولی و مالی انقباضی مثل بیشتر شدن نرخ بهره که یک سیاست پولی انقباضی است می‌تواند به کنترل تورم کمک کند.

#متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان#متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان #متین_برزگرزادگان

سوالات متداول

چرا تورم چیست ؟ محاسبه ی تورم با #متین_برزگرزادگان اهمیت دارد؟

این موضوع به دلیل اطلاعات و کاربردهای مرتبط، مورد توجه کاربران قرار گرفته است.

مهم‌ترین نکات درباره متینبرزگرزادگان چیست؟

جزئیات مهم و نکات قابل توجه درباره متینبرزگرزادگان در متن مقاله بررسی شده است.

آخرین اطلاعات درباره تورم چیست؟

جدیدترین اطلاعات و تغییرات مربوط به تورم در این گزارش ارائه شده است.